Uluslararası Mali Eylem Görev Gücü (FATF), 5. tur değerlendirme süreci kapsamında ülkelerin kara para aklama (AML) ve terörün finansmanıyla mücadele (CFT) mekanizmalarını yeniden inceliyor. Türkiye bu kapsamda finansal sistemini güçlendirmek için attığı adımlarla dikkat çekerken, FATF uzmanlarının bu kez “uygulamadaki etkinliğe” odaklanacağı belirtiliyor.
Bankacılıkta Yoğun Denetim Bekleniyor
Kara para aklamayla mücadelede en kritik alanlardan biri olan bankacılık sektörü, FATF’nin radarında. Türkiye’de uluslararası para transferlerinin yüksek hacmi, özellikle offshore işlemler ve kripto bağlantılı para hareketleri açısından risk oluşturuyor.
Uzmanlara göre FATF, Türkiye’deki bankaların “müşterini tanı (KYC)” politikalarının etkinliğini, şüpheli işlem bildirimlerinin (STR) zamanında yapılıp yapılmadığını ve iç denetim süreçlerinin yeterliliğini yakından inceleyecek.
Gayrimenkul, Avukatlar ve Kripto Varlıklar Gözlem Altında
FATF’nin bir diğer odak noktası ise finans dışı sektörler. Özellikle emlak piyasası, avukatlık, mücevherat ve kripto varlık hizmet sağlayıcıları kara para aklama açısından yüksek risk taşıyor.
Emlak sektöründe nakit işlemler ve düşük beyanlı satışlar, MASAK’ın da uyarıları arasında yer alıyor. FATF, bu alanda kimlik tespiti ve kaynak doğrulama süreçlerinin ne kadar titizlikle uygulandığını değerlendirecek.
Öte yandan kripto varlıklar da yeni bir denetim başlığı olarak öne çıkıyor. Türkiye, son dönemde sanal varlık platformlarına lisans zorunluluğu getirerek önemli bir adım attı ancak FATF’ye göre işlem izlenebilirliği konusunda (özellikle “Travel Rule” uygulaması) hâlâ eksikler bulunuyor.
Kayıt Dışı Ekonomi ve Nakit Kullanımı Risk Yaratıyor
Uzman raporlarına göre Türkiye’de kayıt dışı ekonomi oranı hâlâ yüksek seyrediyor. Nakit bazlı işlemler, para transfer şirketleri ve küçük ölçekli döviz büroları, FATF’nin yakından takip ettiği alanlar arasında.
Yeni değerlendirmede FATF, MASAK denetimlerinin sıklığını, yaptırım oranlarını ve para transferi lisans sisteminin ne kadar etkin işlediğini ölçecek.
Yargı Süreçleri ve Etkinlik Ölçümü Ön Planda
FATF’nin 5. tur değerlendirmesinde yalnızca düzenlemelere değil, uygulama sonuçlarına da bakılacak. Bu kapsamda Türkiye’de kara para aklama ve terörün finansmanı davalarının sonuçlanma oranı, müsadere kararlarının etkinliği ve malvarlığı dondurma süreçleri de masada olacak.
Kurumsal işbirliği, bilgi paylaşımı ve yargı süreçlerindeki hız, Türkiye’nin notunu doğrudan etkileyecek kriterler arasında bulunuyor.
Uzmanlardan Uyarı: “Kağıt Üstünde Değil, Fiili Uyum Gerekli”
Ekonomi ve finans çevreleri, Türkiye’nin FATF standartlarıyla teknik olarak büyük ölçüde uyum sağladığını ancak “etkinlik” aşamasında daha fazla ilerleme gerektiğini vurguluyor.
Uzmanlara göre 5. tur değerlendirmede Türkiye’nin güçlü yanları bankacılık regülasyonları ve MASAK reformları olacak; buna karşın kripto varlıklar, gayrimenkul ve kayıt dışı ekonomi risk alanı olarak öne çıkacak.
Sonuç: Etkin Uygulama Türkiye’nin Notunu Belirleyecek
FATF 5. tur sürecinde Türkiye’nin finansal sisteminde artık teknik düzenlemelerden çok uygulamanın kalitesi değerlendirilecek.
Yetkililer, yeni dönemin “kâğıt üzerindeki uyumdan gerçek dünyadaki sonuçlara geçiş” anlamına geldiğini belirtiyor.
Türkiye’nin bu süreçten güçlü bir notla çıkması, hem uluslararası yatırımcı güvenini artıracak hem de finansal sistemin şeffaflığını pekiştirecek.
